Εργατικό ατύχημα: Τι ισχύει ακριβώς και τι πρέπει να γνωρίζουμε;
Car hit scene, male person lying on the floor in front of a car

Εργατικό ατύχημα: Τι ισχύει ακριβώς και τι πρέπει να γνωρίζουμε;

Η περίοδος που διανύουμε χαρακτηρίζεται από συνεχείς εξελίξεις και ραγδαίες αλλαγές οι οποίες έχουν ιδιαίτερο αντίκτυπο στις εργασιακές σχέσεις. Η οικονομική αστάθεια που επέφερε τα τελευταία χρόνια η οικονομική κρίση σε συνδυασμό με τις αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις που επήλθαν, το τελευταίο διάστημα, λόγω του πανδημίας του κορονοιού, έχουν ως αποτέλεσμα την όλο και μεγαλύτερη ανασφάλεια του εργαζομένου τόσο ως προς την διατήρηση της θέσης εργασίας του, όσο και ως προς τις συνθήκες με τις οποίες θα κληθεί να εργασθεί μελλοντικά.

Στο παρόν άρθρο θα αναλύσουμε το ενδιαφέρον ζήτημα του εάν θεωρείται εργατικό ατύχημα το έμφραγμα ή και άλλα προβλήματα υγείας του εργαζόμενου τα οποία αν και δεν προέκυψαν στον χώρο εργασίας ήταν αποτέλεσμα της έντονης ψυχολογικής πίεσης και εργασιακού στρες.

Ως εργατικό ατύχημα ορίζεται «εκείνο που συμβαίνει στον εργαζόμενο κατά την διάρκεια της εργασίας ή με αφορμή την εργασία και το οποίο οφείλεται σε απότομο γεγονός, βίαιο γεγονός, εφ’ όσον αυτό προκάλεσε στον εργαζόμενο ανικανότητα να εργασθεί πάνω από 4 ημέρες ή και απώλεια ζωής ακόμα.  Εύλογα, με αφορμή τον παραπάνω ορισμό μας γεννάται η απορία του τι θεωρείται βίαιο ή αιφνίδιο γεγονός.

Θα μπορούσε ας πούμε ως βίαιο γεγονός να θεωρηθεί η ολική αλλαγή των συνθηκών εργασίας η οποία φέρει έντονη ψυχολογική πίεση; Ή το γεγονός ότι ο εργοδότης αναγκάζει το εργαζόμενο να εργάζεται υπό την συνεχή απειλή της απόλυσης;

Γίνεται δεκτό ότι, ως βίαιο γεγονός, θεωρείται κάθε εξωτερικός παράγοντας που έχει έκτακτη και αιφνίδια επίδραση και που δεν έχει σχέση με την οργανική κατάσταση του εργαζόμενου. Η επίδραση αυτή μπορεί να έχει σαν αιτία την επιβάρυνση των όρων εργασίας κάτω από απρόβλεπτες και έκτακτες συνθήκες.

Στο σημείο αυτό πρέπει να διευκρινήσουμε ότι προϋπάρχουσα ασθένεια, η οποία εκδηλώνεται ή επιδεινώνεται κατά την εκτέλεση της εργασίας κάτω από κανονικές συνθήκες δεν αποτελεί εργατικό ατύχημα. Ωστόσο, αν η ασθένεια προήλθε κατά την εκτέλεση της εργασίας κάτω από εξαιρετικές και ασυνήθιστες συνθήκες χαρακτηρίζεται ως εργατικό ατύχημα.

Από τα παραπάνω θα πρέπει να δεχτούμε ότι περιπτώσεις που το προκύπτον πρόβλημα υγείας έχει ισχυρό αιτιώδη σύνδεσμο με το εργασιακό στρες πρέπει να δεχτούμε ότι αποτελούν εργατικό ατύχημα, ασχέτως με το εάν τα αποτελέσματα του εργασιακού στρες εκδηλωθούν στον εργασιακό χώρο ή στο σπίτι του εργαζομένου. Η άποψη αυτή ανοίγει τον δρόμο να υπαγάγουμε στην έννοια του εργατικού ατυχήματος ακόμα και περιπτώσεις ψυχολογικών νόσων, οι οποίες προέκυψαν αποδεδειγμένα από έντονη ψυχολογική πίεση εντός του εργασιακού χώρου.

Στην ελληνική νομολογία υπάρχει δισταγμός στην διεύρυνση υπό την παραπάνω  άποψη, της έννοιας του εργατικού ατυχήματος. Το πρώτο βήμα ωστόσο έγινε με την πρόσφατη υπ’ αριθμ. 1358/2018 Απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, όπου για πρώτη φορά χαρακτηρίζεται ως εργατικό ατύχημα και ο θάνατος του εργαζομένου που προήλθε από έμφραγμα λόγω εργασιακού στρες και που συνέβη μάλιστα στο σπίτι του εργαζομένου και όχι στον χώρο εργασίας του. Συγκεκριμένα αναφέρει ότι: « η αιτία θανάτου του εργαζόμενου συνδέεται αιτιωδώς με το έντονο εργασιακό άγχος το οποίο αυτός βίωσε λόγω της ανασφάλειας και αβεβαιότητας ως προς την εργασιακή του σχέση ενόψει της επικείμενης αναδιοργάνωσης της εργοδότριας εναγομένης, η οποία αφενός μεν δεν έλαβε τα κατάλληλα προληπτικά μέτρα, ούτε παρείχε εκ των προτέρων τις κατάλληλες διευκρινήσεις, με στόχο την προστασία των εργαζομένων από τις επιπτώσεις της ανακατανομής της εργασίας στην ψυχική και σωματική τους υγεία και αφετέρου δεν έλαβε κανένα μέτρο εξουδετέρωσης της πηγής του εργασιακού άγχους του ανωτέρω εργαζομένου, παρά το γεγονός ότι ήταν γνωστό στους προστιθέντες από αυτήν προϊσταμένους του ότι, εξαιτίας της συνεχιζόμενης αβεβαιότητας σε σχέση με την εργασία του, βίωνε έντονο εργασιακό στρες που τον είχε φανερά οδηγήσει στα όρια της κατάρρευσης. (…)Εξάλλου, όπως γίνεται δεκτό από την ιατρική επιστήμη, το έντονο εργασιακό άγχος συνδέεται αιτιωδώς με την εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων με συχνά μοιραία για τους εργαζομένους κατάληξη».

Παρατηρούμε ότι με την παραπάνω απόφαση ανοίγει ο δρόμος για μια νέα διευρυμένη θα λέγαμε προσέγγιση του τι αποτελεί εργατικό ατύχημα, τάση η οποία πλέον ακολουθείται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Σε κάθε περίπτωση είμαστε υπέρ ο εργαζόμενος να προστατεύεται στις ως άνω αναφερόμενες περιπτώσεις δίνοντας ωστόσο ιδιαίτερη προσοχή στο να μην φτάσουμε στο σημείο να διευρύνουμε υπέρογκα τα όρια εντάσσοντας στην έννοια αδιακρίτως περιπτώσεις. Σε κάθε περίπτωση για να καταλήξουμε σε ασφαλή συμπεράσματα, θα πρέπει να δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση, στο  κατά πόσο ήταν ικανές αλλά πρόσφορες οι συνθήκες εργασίας έτσι ώστε  να προκαλέσουν το εργατικό ατύχημα αλλά και στον αιτιώδη σύνδεσμο που υπάρχει μεταξύ αυτού και του εργασιακού στρες.

Τέλος, σε κάθε περίπτωση, οι καλές συνθήκες εργασίας είναι συνυφασμένες με την ασφάλεια, την ποιότητα και την αξιοπρέπεια στην εργασία. Μια σωστή οργάνωση εργασίας και ένα ασφαλές και υγιές εργασιακό περιβάλλον είναι παράγοντες που επηρεάζουν όχι μόνο τη ζωή των εργαζομένων αλλά και τις επιδόσεις τους στην εργασία για αυτό το λόγο θα πρέπει να τηρούνται όσο το δυνατόν, με σεβασμό στον εργαζόμενο και στις προσπάθειες του.

Συντάκτης: Αγγελίδου Σμαρώ, Ασκούμενη Δικηγόρος Θεσσαλονίκης ΠΜΣ Εργατικού, Αστικού και
Δικονομικού Δικαίου ΑΠΘ
Αρχισυνταξία&Δημοσιογραφική Επιμέλεια:Χριστιάννα Πίτη.